Alevi-Bektaşi kültüründe bir canın dünyadan ayrılması, "yok oluş" değil, "don değiştirme" ve "Hakk’a yürüme" olarak adlandırılır. Bu kutsal yolculuğun ardından verilen cenaze yemeği, asırlardır süregelen bir gelenek olsa da günümüzde "ziyafet" görüntüsüne bürünmesi Alevi kurumlarını ve dedeleri harekete geçirdi.
Peki, Alevilikte cenaze yemeği var mı? İnancın özünde bu gelenek nasıl uygulanmalı? İşte merak edilenler.
Alevilikte cenaze sonrası verilen yemek, aslında bir "ziyafet" değil, bir "Hızır Lokması" veya **"Can Lokması"**dır. Bu lokmanın temel amacı şunlardır:
Dayanışma: Cenaze sahibinin acısını paylaşmak.
Rızalık: Hakk’a yürüyen kişinin ardından toplumdan rızalık almak ve onun hayrına bir paylaşımda bulunmak.
Eşitlik: Zengin-fakir ayrımı gözetmeksizin aynı sofraya oturmak.
Son yıllarda cemevlerinde verilen yemeklerin maliyeti ve içeriği tartışma konusu oldu. Birçok Alevi dedesi ve kurum temsilcisi, "Cenaze sahibinin yemek telaşına düşürülmesi inancımıza aykırıdır" görüşünde birleşiyor.
İnancın özüne göre; acısı olan aileye yük olmak yerine, komşuların ve akrabaların getirdiği mütevazı lokmaların paylaşılması esastır. Ancak günümüzde bu durumun "taziye evinde ağır masraflı sofralar kurma" noktasına gelmesi, "sosyal bir yarış" eleştirilerini de beraberinde getiriyor.
Bazı cemevleri ve Alevi dernekleri, cenaze yemeklerindeki israfın ve şatafatın önüne geçmek için yeni kararlar alıyor. Alınan kararların başında şunlar geliyor:
Sadelik: Yemeklerin lüks restoran menüsü gibi değil, mütevazı bir lokma (genellikle çorba, pilav, lokma tatlısı) şeklinde olması.
Yükü Hafifletmek: Maddi durumu yerinde olmayan ailelerin bu lokma zorunluluğu altında ezilmemesi.
Dua ve Erkan: Lokmanın sadece karın doyurmak değil, gülbenklerle (dualarla) dağıtılan manevi bir hizmet olarak görülmesi.
Konuyla ilgili görüş bildiren inanç önderleri, "Lokma, gönül rızasıyla verilen bir ikramdır. Eğer cenaze sahibi borçlanarak bu yemeği veriyorsa, o lokma helal kabul edilmez," diyerek uyarılarda bulunuyor. Alevilikte esas olanın "şekil değil, öz" olduğu hatırlatılıyor.
